Het rapport Living Apart Together kreeg in Nederland weinig aandacht, terwijl ook in Nederland een fel debat wordt gevoerd over radicalisering van jonge moslims. De opdrachtgever is Policy Exchange, een conservatieve denktank die tevreden zal zijn met de resultaten van het onderzoek.

De onderzoekers constateren een opleving van moslimidentiteit onder jongeren. Deze leeftijdsgroep blijkt radicaler en fundamentalistischer in haar opvattingen dan de andere leeftijdsgroepen. In het rapport wordt de overheid verantwoordelijk gehouden voor deze ontwikkeling. Die zou door haar beleid van multiculturalisme vrij baan hebben gegeven aan de groei van moslimidentiteit.

Steekproef 

Groot-Brittannië telde in 2001 1,6 miljoen moslims, voor driekwart afkomstig uit voormalige Aziatische koloniën. Een rondvraag onder 1000 moslims (goed voor 0,06%) zou de opvattingen van deze zeer diverse groep moslims in kaart moeten brengen. Daarnaast willen de onderzoekers de groeiende religiositeit onder de jongste generatie onderzoeken. Gegevens die dat zouden moeten onderbouwen, ontbreken echter.

Het rapport besteedt de meeste aandacht aan de 15-24 jarigen. Bijna systematisch wordt hun mening afgezet tegen die van de 55 plussers. De enige reden daarvoor lijkt te zijn dat daardoor de radicale mening van de jongeren nog meer opvalt; tussen geen andere leeftijdsgroepen zijn de verschillen in opvattingen zo groot als tussen jong en oud. Verbazingwekkend? Zijn ouderen niet vaak conservatiever, zeker als het leden van de eerste generatie betreft die worden bevraagd over hun houding tegenover de Britse samenleving? En zijn jongeren niet vaak uitgesprokener in hun mening, zeker jonge moslims die hun identiteit aan het ontdekken zijn in een soms vijandige samenleving?

Lage respons

Het aantal ondervraagde 55- plussers is zegge en schrijven 60. Het is begrijpelijk dat weinig ouderen hebben deelgenomen: de vragenlijsten werden telefonisch en via internet voorgelegd. Dat laatste medium is niet wijdverbreid onder ouderen, en telefonische enquêtes hebben doorgaans een lage respons. Overigens wordt nergens melding gemaakt van de non-respons, wellicht omdat dat de achilleshiel is bij deze methoden van onderzoek. Als veel benaderden niet reageren of weigeren mee te doen, is het moeilijker om betrouwbare uitspraken te doen over de hele groep waarvan de benaderde respondenten de steekproef vormen.

Toch hoeft het onderzoek Living apart together niet direct bij het oud-papier. Het bespreekt een grote hoeveelheid literatuur, en biedt een snelle toegang tot het Engelse debat over multiculturaliteit.

 Over de auteur: 

Paul Brassé is onderzoeker bij FORUM, instituut voor multiculturele ontwikkeling. Hij neemt voor Wereldjournalisten recent verschenen onderzoek onder de loep.