Aanleiding voor het debat is burgers te herinneren aan kernwaarden van de Nederlandse democratische samenleving zoals de vrijheid om jezelf te zijn en te uiten. Ook op religieus gebied. Met een expertpanel  van Ekrem Karadeniz (Mevlana moskee en Islamitisch College Amsterdam) en Abdel Boulal (Intercultureel Pedagogisch Advies en Anadha & Toekomst) had de organisatie zich verzekerd van liberale vertegenwoordigers uit de moslimgemeenschap. Door dit debat te organiseren wil stadsdeel de Baarsjes actief de burgers betrekken bij het oplossen van problemen als radicalisering en discriminatie.

De Baarsjes is een multiculturele wijk die onlangs de bouw van de Westermoskee, het paradepaardje van het multiculturele ideaal, zag stranden. Een van de weinige autochtone wijkbezoekers refereerde hiernaar: "Ik woon nu drie jaar in de buurt en met veel plezier. De enige blamage is de bouw van de Westermoskee. Het mislukken hiervan doet veel mensen pijn. Ook al ben ik geen moslim,  toch kan ik het invoelen. Ik ben een groot voetballiefhebber en vergelijk het met de bouw van de Arena. Stel dat er dan besloten wordt dat de bouw van het stadion toch niet doorgaat? Het doet mensen twijfelen over wat de politiek voor hen doet. Het geeft de mensen verkeerde argumenten en wantrouwen. Zo van zie je wel..." 

Burgerschap?

Maar wat is burgerschap of zelfs actief burgerschap? Worden aan allochtone en autochtone burgers wel dezelfde eisen van burgerschap gesteld? Mustapha Hallili, die PvdA-Kamerlid Jeroen Dijsselbloem verving, meent van niet: “Burgerschap wordt door regelgeving afgedwongen. Alle allochtonen wonen en werken hier, doen hun boodschappen, betalen hun belasting... dat is burgerschap. Alleen wordt dat door velen niet erkend als burgerschap.Maar hoe vaak moet een áutochtoon zijn burgerschap bewijzen?”
Karadeniz stelt dat veel moslimorganisaties al actief bezig zijn met het onderwerp burgerschap in de Nederlandse samenleving. “Het Islamitisch College Amsterdam leidt net als iedere school zijn leerlingen op tot burgers die als volwaardige burgers deel kunnen nemen aan de Nederlandse samenleving. Islam is daarin een middel en niet het doel. Net als de katholieke en protestante achtergrond van scholen.”

De Verlichting

Het uitoefenen van goed burgerschap wordt nogal eens belemmerd door het aanspreken van moslims op de daden van een ander. Een bezoeker: “Mensen vinden het normaal om mij te vragen wat ik nu van de bedreigingen van Jami of de dood van Van Gogh vind. Maar ik heb daar geen zin in. Ik ben niet verantwoordelijk voor die daden.” Hij vervolgt: “Ter vergelijking gaf ik een kennis die katholiek is een bericht over pedofiele in de katholieke kerk. Ik legde hem zo'n zelfde vraag voor: hoe kan het dat dit in jouw geloof wordt toegestaan?”
De pannelleden verwijzen in de discussie naar de Verlichting in West-Europa. Die Verlichting heeft er toch juist voor gezorgd dat ieder individu verantwoordelijk is voor zijn eigen daden, en niet aansprakelijk is voor de daden van een groep?

Burgerschap betekent participeren in de samenleving, maar ook in staat worden gesteld om mee te doen. Sociaal-economische ongelijkheid kan tot uitsluiting leiden en uiteindelijk zelfs tot radicalisering. Maar het heil wordt in de zaal vooral van het onderwijs verwacht. Wat de vraag opriep in hoeverre er vastgehouden moest worden aan de vrijheid van levensbeschouwelijke scholing. We willen toch een interculturele dialoog? Moeten kinderen dan niet al in de eerste schooljaren met diverse culturen in aanraking komen? Anderzijds blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam dat de kwetsbaarheid van de jongeren nota bene in de Baarsjes gebaseerd is op sociaal-economisch achterstand. Door geen economische aansluiting te vinden, voelen zij zich buitengesloten.
Waar in ieder geval deze avond overeenstemming over werd bereikt, was dat de rol van de media essentieel is in het kunnen uitoefenen van goed burgerschap. De media zouden af moeten van een pars pro toto-benadering, maar meer de diversiteit binnen de groep kunnen tonen.