In de nacht van 8 op 9 december 1982 werden in Fort Zeelandia in Paramaribo vijftien tegenstanders van het regime van Desi Bouterse vermoord. Onder hen vooraanstaande journalisten, vakbondsleiders en advocaten. De openbare berechting tegen de verdachten begint 30 november. “Voor Surinamers zowel in Suriname als in Nederland doet de strafmaat er niet zo veel toe. Of Bouterse 20 jaar of 30 jaar krijgt is niet interessant. Wij willen weten wie wat heeft gedaan in die bewuste nacht en hoe het zo ver heeft kunnen komen. De waarheidsvinding, daar gaat het om, tijdens een proces dat eerlijk gevoerd wordt.” Aan het woord is Roy Khemradj, eindredacteur van het Surinaamse radioprogramma Zorg en Hoop op Radio 5.

Eerlijk proces

Khemradj denkt wel dat er een eerlijk proces komt. Hij meet dat af aan de voorbereidingen die aan het proces voorafgegaan zijn. “Graven zijn opengebroken om te reconstrueren wat er is gebeurd, het Nederlands Forensisch Instituut heeft onderzoek gedaan. Voor een goed verloop van de rechtszaak hebben de rechterlijke macht evenals de politie trainingen gekregen. Ook is er een speciaal beveiligingsteam voor de rechterlijke macht. Het duurt allemaal lang, maar het Openbaar Ministerie en het ministerie van Justitie hebben alles gedaan voor een zorgvuldig en veilig verloop van het proces.”

De vraag is of Bouterse in eigen persoon voor de Krijgsraad zal verschijnen. Gebeurt dat niet dan zal de president van de Krijgsraad direct overgaan tot arrestatie, denkt Khemradj. “De zitting zal hooguit een paar uur geschorst worden. Een langere schorsing zou gezichtsverlies voor het Openbaar Ministerie betekenen.”

Instabiliteit creëren

De afgelopen periode heeft Bouterse verschillende aangelegenheden aangegrepen om het volk op te hitsen tegen de huidige regering en instabiliteit te creëren. Als hij politieke macht krijgt, is de voortgang van het proces in het geding. Khemradj schat in dat de kans hierop klein is. “De huidige regering zit er tot 2010 en is alleen weg te krijgen met een staatsgreep zoals in 1980. En dat zit er volgens mij niet in. Het volk zou nu nooit zo in opstand komen”, zegt hij. Op het moment van het interview volgt hij via internet de gebeurtenissen in Suriname, waar Bouterse heeft opgeroepen tot een protestdemonstratie naar aanleiding van een grensconflict tussen Suriname en Guyana. Khemradj moet nog zien of er veel mensen komen opdagen. “Ik betwijfel het. Bouterse heeft vooral aanhang onder de jonge generatie. In de aanloop naar het proces was er steeds een kleine groep van zo’n 100 personen die dreigementen uitten en zich schuldig maakten aan chantage. Je moet wel op je hoede zijn en het niet bagatelliseren, maar je hoeft er ook niet overdreven over te doen.“

Veel media-aandacht

Het proces kan rekenen op veel media-aandacht. De belangstelling uit Nederland is groot. Een logistiek probleem lijkt het gevolg. “De rechtszaal biedt plaats aan 30 journalisten terwijl zich al het dubbele aantal heeft aangemeld”, vertelt Khemradj. “Er wordt gesproken over de mogelijkheid om het proces via beeldschermen buiten de rechtszaal te volgen, wat tegelijkertijd vragen oproept over hoe om te gaan met het maken van opnames, want dat is immers verboden in de rechtszaal.”
Zelf gaat hij ook naar Suriname om het proces bij te wonen. Hij verwacht niet dat Bouterse meteen gehoord gaat worden. “Er zijn nog 24 andere verdachten. Bovendien begint twee weken later het Kerstreces. Ik denk dat de inhoudelijke behandeling pas daarna, in januari, ‘full speed’ gaat.”