Ten gevolge van de oorlog op de Balkan zijn in de periode 1992-1995 tussen de 25.000 en 28.000 mensen uit Bosnië en Herzegovina naar Nederland gekomen. Samen met de personen die voor en na de oorlog zijn gekomen worden ze in Nederland de Bosnische gemeenschap genoemd. Maar vormen ze ook echt een gemeenschap, en hoe is het die groep mensen eigenlijk vergaan na hun komst in Nederland?
Marijke van der Ploeg deed daar onderzoek naar. Haar conclusie: er is sprake van ‘geïntegreerde verdeeldheid’

Hoe ben je eigenlijk op dit onderwerp gekomen?
Nieuwsgierigheid. Ik studeer geschiedenis en ben vooral geïnteresseerd in centraal- en oost Europa. Elke dag gebeurt daar weer iets dat ingrijpende consequenties heeft voor de toekomst. Dat geldt zeker ook voor de oorlog in het voormalig Joegoslavië en de nasleep daarvan. Dat is dynamische geschiedenis. 

Wat zijn de voornaamste conclusies uit je onderzoek?
De conclusies zijn grotendeels gebaseerd op de resultaten van mijn enquête die onder de onderzoeksgroep is verspreid. Mijn bevindingen representeren derhalve niet de gehele gemeenschap van burgers uit BiH. 

De eerste conclusie is dat het overgrote deel van de mensen uit Bosnië en Herzegovina hier redelijk snel is geïntegreerd. Dat is mogelijk te verklaren uit een aantal factoren: het zijn over het algemeen vluchtelingen en geen arbeidsmigranten, ze zijn veelal redelijk tot goed opgeleid, door hun blanke huidskleur vallen ze niet op als ‘buitenlander’ en hoewel een deel van hen moslim is behoren ze niet tot de conservatieve stromingen, wat hun acceptatie geholpen kan helpen. Belangrijk is ook dat de levensstandaard in Bosnië en Herzegovina voor de oorlog voor veel van hen hoog was en dat ze eenmaal in Nederland probeerden die standaard snel weer te bereiken. Tevens waren zij gewend te werken en zij wilden dit ook in Nederland. De wil werd, of kon, overigens niet altijd worden omgezet in de praktijk. En een laatste factor is dat ze als vluchteling decentraal gehuisvest werden wat het contact met Nederlanders sterk bevorderd heeft en daardoor waarschijnlijk de integratie heeft bevorderd. Met name de jongere generatie, die als kind naar Nederland is gekomen en hier een opleiding heeft gevolgd, heeft een redelijk tot goede positie in de Nederlandse samenleving verworven. 

Een andere conclusie is dat er bij de meerderheid een mentale binding is met hun herkomstland, zonder dat dat de integratie in Nederland belemmert. Het organiseren van culturele festivals en reizen naar Bosnië Herzegovina zijn daarvan duidelijke tekenen Het onderhouden van de tradities en de contacten met het moederland staat niet in de weg dat ze met beide voeten in de Nederlandse samenleving staan.Er is dus sprake van integratie, maar zeker niet van assimilatie.. 

Ten derde –en dat had ik me aanvankelijk niet echt gerealiseerd- is dat er geen Bosnische gemeenschap bestaat. Mensen afkomstig uit Bosnië en Herzegovina zijn of voelen zich Serviër, Bosniak of Kroaat. Hoewel met name jongeren aangeven dat de weinig sprake is van onderlinge haat is het wel duidelijk dat er onderlinge verdeeldheid heerst tussen de drie verschillende groepen en dat organisatievorming in Nederland voor een deel langs deze lijnen verloopt.

En tenslotte constateer ik dat er onder de drie groepen eenstemmigheid is over de slechte situatie in Bosnië en Herzegovina en dat er weinig vertrouwen is in de overheden en de situatie daar. De economie gaat slecht, de politieke situatie is gespannen en er is sprake van corruptie. Ze zijn echter verdeeld over de wijze waarop de toekomst van Bosnië moet worden geregeld Het Dayton akkoord uit 1995 splitste Bosnië en Herzegovina in twee deelrepublieken; de Kroatisch-Moslim Federatie en de republiek Srpkska . Hoewel de meeste geïnterviewden het er over eens zijn dat het plan slecht , dom of schandalig is, wordt de oplossing in twee verschillende richtingen gezocht De Serviërs en de Kroaten zijn voor een echte opdeling van het land, terwijl de Bosniakken juist voor een grotere eenheid pleiten.

Het naar boven halen van de tegenstellingen tussen die groepen zal je niet altijd in dank zijn afgenomen. Was je niet bang voor negatieve reacties vanuit de verschillende groepen?
Al vrij snel realiseerde ik me dat dat inderdaad zou kunnen. Maar als je daarvoor wegloopt dan heeft het onderzoek ook geen zin meer. En de reacties vallen mee.
 
Verder pleit je voor nader onderzoek, onder andere naar de frequent voorkomende psychische problemen van vrouwen uit Bosnië Herzegovia. Zal jij daar zelf bij betrokken zijn.?
Nee. Mijn volgende onderwerp is de positie van Montenegrijnen in Nederland, een groep waarover nog niet veel bekend is. Het LIZE (inspraakorgaan Zuideuropeanen), dat me ook bij mijn scriptie heeft geadviseerd, heeft me daarvoor benaderd.

Download de scriptie (adobe reader vereist)