maandag 15 maart 2010
Naar een Europese Islam
Maandag 06 april 2009 | Hemen Mala Abdulla | Reacties: 1
Op 1 januari 2009 benoemde de Vrije Universiteit (VU) Thijl Sunier tot eerste hoogleraar ‘Islam in Europa’. Het belang van deze leerstoel: het volgen van een dynamische religie die zich ontwikkelt in een Europese context. .
Religie in overgangsfase
“De Islam in Europa zit nu in een overgangsfase. Hij verandert van een meegebrachte naar een geïntegreerde religie. Daarom is het noodzakelijk om de dynamiek en de veranderingen in de islam, zoals die in Europa beleefd wordt, te bestuderen en te onderzoeken. Toen ik twintig jaar geleden begon met mijn promotie, schreef een collega, namelijk Nico Landman, een fantastisch werk over wat op dat moment de georganiseerde islam in Nederland was. Dat boek werd in 1992 gepubliceerd. Als je dat leest en het vergelijkt met nu, dan zie je hoe islam ongelooflijk aan het veranderen en vernieuwen is. Daarom is dan ook voortdurend onderzoek nodig.”Rotte appels
Sunier vindt jammer dat, als er over islam wordt gesproken, mensen alleen maar over radicalisering praten: “Radicalisering is soms een religieuze, en vaak een politieke keuze en heeft niets te maken met gebrek aan integratie.” Integendeel, geradicaliseerde jongeren zijn vaak ‘gepokt en gemazeld’ door de samenleving. Een goed voorbeeld zijn de jongens die de metrostations in Londen opbliezen. Die kwamen niet uit verre landen, maar waren opgegroeid in Manchester en Birmingham.”
Maar het is volgens Sunier óók een misvatting te denken dat radicalisering van jonge moslims een soort uiting van frustratie is tegen de manier waarop ze in de maatschappij apart worden gezet. “We kunnen het met hen niet eens zijn en als we hen te pakken krijgen kunnen we hen arresteren. Er is natuurlijk boosheid, maar hen als gekken en gefrustreerden uitmaken is onverstandig. Want deze mensen hebben geen psychiatrische problemen, maar een bepaalde politieke opvatting, hoe oneens je het daar ook mee kunt zijn”
De derde misvatting is om te denken dat als je in Europa geboren en getogen bent, dan automatisch een verlicht mens wordt. “Je ziet dat in heel veel analyses over radicalisering: ‘wij zijn goed, ons valt niets te verwijten’. ‘Zij hebben het allemaal gedaan’. Dat is een kortzichtige manier van denken die ook historisch onjuist is: Er wordt gezegd: ‘deze samenleving is in principe goed en af en toe heb je rotte plekjes op de appels, die je moet wegsnijden, dan is het probleem opgelost’. Dat is niet zo en ik wil dus ook niet op die manier naar radicalisering kijken.”
Aspirant-burgers
Het integratiedebat in Nederland en Europa is nerveus en haastig. Het gevolg is dat teveel mensen op voorhand van de samenleving worden uitgesloten omdat ze niet aan de eisen voldoen. Mensen vergeten, volgens Sunier, dat de migratie van moslims naar dit continent zeer recent is: “We praten over vijfendertig jaar. Dat is eigenlijk maar één generatie waar we over praten. We denken dat alles snel moet gebeuren en als iets niet snel gebeurt dan is het een groot probleem” Sunier wil niet ontkennen dat er op dit moment zeker grote problemen in de maatschappij bestaan: “Maar als je een goed beeld wilt krijgen en naar structurele oplossingen voor dat probleem wilt zoeken, dan moet je naar de bredere context kijken.
Judeochristelijk-islamitische geschiedenis
De opvatting dat de islam recentelijk en plotseling, pas na de komst van de migranten, in Europa terecht is gekomen is volgens Sunier een van de grootste misvattingen: “Dat is al eeuwen zo. In het zuidoosten van Europa bijvoorbeeld bestaat de islam al honderden jaren. En ook het Ottomaanse Rijk was voor een deel een Europees rijk en er waren zeer intensieve diplomatieke en handelsbetrekkingen. Daarnaast heeft het koloniseren van de islamitische landen in Afrika en Azië door de Europese grootmachten als Engeland, Frankrijk en Nederland de islam tot een onderdeel van de geschiedenis van Europa gemaakt. Wie beweert dat Europa niets met de islam te maken heeft, heeft dan ook totaal geen historisch inzicht en kan de ontwikkeling van Europa niet begrijpen.” De hoogleraar Islam in Europa denkt dat bijvoorbeeld Geert Wilders zich dan ook meer zou moeten verdiepen in de geschiedenis van Europa. “Je hoeft dus niet nog vijftig jaar te wachten. Je kunt ook nu al stellen, dat Europa een judeochristelijk-islamitische geschiedenis heeft. De drie religies zijn alledrie van invloed geweest op de wijze waarop onze huidige samenleving tot stand is gekomen en is ingericht. Die neiging om rond Europa hoge muren op te trekken, gaat volledig voorbij aan het gegeven dat de geschiedenis van Europa juist door allerlei invloeden van buitenaf zo dynamisch is.Achtergebleven religie?
Is de islam een achtergebleven religie? Op deze vraag reageert Sunier met: “Nee, dan is het christendom ook een achtergebleven religie. Waarom zou je de islam apart moeten zetten? De stelling bijvoorbeeld dat het christendom wel en de islam geen Reformatie of Verlichting heeft doorgemaakt is een rare generalisatie die volstrekt niet stoelt op de historische realiteit” Maar ook op het niveau van individuele moslims zijn er grote verschillen. In de eerste plaats denken niet alle moslims hetzelfde. Sommigen vatten de Koran letterlijk op en zien het als een recept of handleiding voor hoe je je moet gedragen. Maar zo simpel is dat niet. Het is een tekst die geïnterpreteerd moet worden. Wat in de islamitische theologie veel belangrijker is dan in het christendom is namelijk ‘Idjtihad’: het beredeneren en interpreteren van de bronnen. Daaruit kunnen interpretatieverschillen ontstaan, maar het biedt ook ruimte voor ontwikkeling en heeft daarom invloed op hoe islam in Europa vorm krijgt. Ik geef een voorbeeld: hier op de universiteit is een studentenvereniging voor moslims die een Halal-borrel organiseert. Veel mensen vragen: ‘hoe kan dat?’ Ik zeg dan dat het kan omdat moslims daar zelf vorm aan geven. En er zijn ook talloze moslims in Nederland die dat op die manier willen.”
Sunier denkt dat de Europese moslims een belangrijke rol kunnen spelen bij de herinterpretatie van islam. Dat zal echter niet al te snel gaan. “Er zijn immers genoeg mensen die zeggen: ‘Wij willen geen verandering’. En er zijn imams die zeggen: ‘Waar je in de wereld ook bent, islam is dezelfde islam’. Maar er zijn er steeds meer die wel zien dat de islam een Europese vorm zal krijgen. Veranderingen zullen plaatsvinden”.
Fundamentalisten niet uitsluiten
“Valt er te discussiëren met radicale moslims?” Vragen we ten slotte:
“Ja hoor, zeker!” zegt hij, “Kijk, ik hoef niet met ze het eens te zijn. Maar ik vind het gevaarlijk om mensen bij voorbaat uit te sluiten van de discussie. Die kant gaat het heel erg op in Nederland en andere landen in Europa. Ik vind het belangrijk dat we blijven praten. Met wie dan ook. Het is fout om een bepaalde groep uit te sluiten. Dat is een heilloze weg dat uiteindelijk meer kwaad doet dan goed.”
Bron: Wereldjournalisten
Print artikel 
Stuur naar vriend 
Reageer
Reacties (1)
Bert Jansen
Zaterdag 06 februari 2010
19.38 u
Zaterdag 06 februari 2010
19.38 u
En nu naar bed en morgen gezond weer op. Nee, slapen doen we morgen. Inderdaad zit de islam in een overgangsfase. De politieke islam kent de zwakheden en de mazen van de democratische spelregels maar al te goed. Maar wees niet verrast indien men na enige tijd als een duveltje uit de doos springt en zegt. ZO, NU GAAN WE HEEL DEMOCRATISCH EENS ORDE OP ZAKEN STELLEN. Kijk maar eens buiten Europa.
Plaats een reactie
• Recente artikelen
Download nu gratis ex Ponto Magazine. www.exponto.nl
De site voor vluchtelingen die willen deelnemen aan het publieke debat,
of de berichtgeving in de media willen beïnvloeden. www.vluchtelingen.net
