Woensdag 12 augustus 2009 | Redactie Wereldjournalisten
Hela! Niet in jullie eigen taal brabbelen, hè! Of beramen jullie een aanslag?, roept Lambik uit tegen zijn Marokkaanse buurman in De Scherpe Schorpioen uit de Suske en Wiske-serie. De Scherpe Schorpioen is een van weinige strips waarin de multiculturele samenleving in de leefwereld van een stripheld wordt opgenomen. De Marokkaanse buren van Suske en Wiske krijgen bij toeval een gouden schorpioen in bezit. Deze schorpioen blijkt de inzet van de strijd tussen twee Berberstammen. Lambik is in De Scherpe Schorpioen feitelijk gewoon zichzelf, ongenuanceerd en ijdel, waardoor hij allerlei politiek incorrecte taal uitslaakt waarvoor hij dan door Tante Sidonia tot de orde wordt geroepen. Maar uiteindelijk laat Lambik toch zijn grote hart spreken en hij helpt de Marokkaanse buren.
Stereotype
In de strips van Peter de Wit Sigmund in de Volkskrant daarentegen komt de multiculturele samenleving vooral op stereotiepe wijze aan de orde door tekeningen van figuren in boerka. De humor van De Wit werd door een aantal moslimorganisaties niet begrepen en zij dienden in 2006 een aanklacht in wegens haatzaaien en discriminatie. Het oude stripverhaal Sjors en Sjimmie
werd overigens ook door sommigen als stereotiepe en zelfs racistisch ervaren. De twee vrienden zijn ondertussen echter door nieuwe tekenaars tot hiphoppers getransformeerd.
Een striptekenaar met een tegenovergestelde invalshoek is Peter van Dongen. Van Dongen, zelf met Indische roots, introduceerde het genre ‘historisch beeldroman’ in Nederland met de twee stripalbums Rampokan Java en Rampokan Celebes. In deze albums tekent en beschrijft hij de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië en het Nederlands gewelddadige antwoord daarop.
Science fiction
‘In Nederland dringt de multiculturele samenleving minder door dan in Frankrijk’, zegt Gert Jan Pos, de recent aangestelde intendant Strips bij het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst. Er zijn ook weinig allochtone striptekenaars in Nederland in vergelijk met andere landen, constateert Pos. Met name in Frankrijk zijn er meer allochtone striptekenaars. Reden volgens de intendant: migranten zijn in Frankrijk meer opgegroeid met strips dan in
Nederland. In Frankrijk is een van de grootste stripuitgevers zelfs een Algerijn, Mourad Boudjellal. ‘Boudjellal is directeur en oprichter van Soleil. De boeken die hij uitgeeft hebben echter niets met de multiculturele samenleving te maken. Wel met draken, ridders, sciencefiction. Maar zijn broer Farid heeft wél een aantal boeken gemaakt over zijn familie waaronder het ontroerende Mémé d’Arménie.’ En op het stripfestival in Angoulême wist Pos onlangs een strip op de kop te tikken van een Marokkaanse groep jongeren die een strip hadden getekend over hun leven. Pos: ‘Niet zo goed getekend, maar wel interessant. In Nederland is het nog niet zo ver.’
‘Zwarte’ bio-strips
Strips zijn weer in, zo bewijst ook de aanstelling van Pos. De laatste tijd verschijnen er ook steeds meer autobiografieën in strip van historische personen. De ‘zwarte’ figuren lijken hier iets meer een plaats te krijgen dan in de gewone strips. Zo is er een strip aan het leven van en Malcolm X gewijd en bracht boekenuitgeverij Contact onlangs zelfs de geautoriseerde stripbiografie over Nelson Mandela uit. Het boek is getekend door Umlando Wezithombé. Maar, Pos vindt de tekeningen niet mooi. ‘Het ziet eruit als strips die de Jehova-getuigen soms uitdelen. Ziel- en fantasieloos. De andere Mandela en Malcolm X strips komen uit een Franse serie en zijn beter.’
Pos noemt de Haïtiaanse tekenaar Guy Michel als mogelijk aanstaande biografie-tekenaar van een ‘zwarte’ historische figuur. Hoewel Michel vooral piratenverhalen tekent, loopt hij nu namelijk met het idee rond om een stripverhaal over Toussaint Louverture (‘vrijgemaakte slaaf’ en leider van Haïtiaanse Revolutie-wj) te maken. 
En natuurlijk weer in Frankrijk kwam verleden jaar de biostrip l’Emir Ben Abdelkrim (Emir van de Rif) van Mohammed Nadrani uit. Ben Abdelkrim Khattabi is een legendarische Berber onafhankelijkheidstrijder die vocht tegen de Spaanse en Franse koloniale overheersing, en daarna tegen het centrale gezag.
Migratie-strips
De multiculturele samenleving is dan misschien nog niet echt doorgedrongen in strips. Strips met als thema migratie komen wel meer voor en oogsten zelfs groot succes. De Iraanse Marjane Satrapi tekende en schreef in Frankrijk Persepolis, een humoristisch maar tegelijkertijd ook confronterend stripverhaal in zes delen over de culturele ontmoeting van een jonge Iraanse vluchtelinge
met de westerse cultuur. De serie werd vele malen bekroond en is in talloze landen uitgebracht. In 2007 werd de serie zelfs onder haar leiding verfilmd. In Frankrijk kwam in 2006 ook het eerste, en in Angoulême bekroonde, deel van Aya uit Yopougon uit. Een stripverhaal over het kleurrijke dagelijkse leven in de Ivoorkust, geschreven door de in Frankrijk wonende Ivoriaanse Marguerite Abouet en getekend door haar echtgenoot Clément Oubrerie.
Pos somt andere ‘migratie’ strips op: The Arrival, een boek over immigratie door Shaun Tan in Australië. In het blad Flight publiceert Neil Babra, eeen Indiaas-Amerikaanse tekenaar over de speurtocht naar zijn roots. De jonge Chinese Amerikaan Adrian Tomine; hij tekent over Chinees-Amerikanen. En, een van de beroemdste graphic novels A contract with God van Will Eisner heeft migratie als thema. Deze graphic novel gaat over het leven van Joodse immigranten in New York. Pos: ‘In Nederland hebben we helaas nog niet zulke beroemde auteurs, maar wie weet komt dat er nog van nu het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst strips hoog op de agenda heeft gezet.’
