Ik denk dat het misschien te maken heeft met haar gemeenschappelijke geschiedenis van slavernij, onderdrukking en kolonisatie. Het kan ook door de onwetendheid komen; voor velen blijft Afrika een donker oord, waar je naar toe gaat voor een safari. Er zijn mensen die weken aan het strand ergens in Zuide-Afrika doorbrengen zonder ooit een dorpje te hebben bezocht!

'Zwart-zijn'
Het Afrika gevoel kan ook te maken hebben met mensen in wie de gevoelens van onderdrukking diep geworteld zijn: kunstenaars en musici vooral, maar ook politici. Afrika is voor hen een bron van inspiratie. Zo kunnen Youssou Ndour of Bob Marley over het leed in het continent zingen zonder raar te klinken. Schrijvers hebben het ook over hun Afrika, over het belang van het ‘zwart-zijn.’ 
Bovendien, wekken de armoede en de voortdurende negatieven berichten die ons over Afrika bereiken, iets zieligs, iets pathetisch in ons op, waardoor we het continent als geheel willen redden. We bekommeren ons over het lot van Afrika, we organiseren evenementen, we gaan naar het continent om bij te dragen tot haar ontwikkeling. Wanneer we het dan over Afrika hebben, spreken we niet meer over verschillende landen, maar over een plek. We willen onze gevoelens op een plek richten, niet verspreiden over verschillende plekken. Zo wordt Afrika ons Afrika.

De kleuren en geuren van Afrika
De documentaire This is my Africa, dat deze week samen met andere films op het film festival Africa in the Picture vertoond wordt, is onderdeel van Afrika als een plek. De film is van de Nigeriaanse filmmaakster Zina Saro-Wiwa, de dochter van de vermoorde Nigeriaanse activist Ken Saro-Wiwa. 
In deze documentaire vertellen vooraanstaande Afrikanen en Afrika-liefhebbers, zoals Colin Firth, over hun band met Afrika. Ze worden in het begin van de documentaire gevraagd wat voor kleur en geur Afrika zouden representeren. Voor de een staat de kleur bruin voor Afrika, voor de ander rood of paars. 
De geur van het continent is te vergelijken met de geur van vegetatie na een regenval. Iedereen herkent de geur van gebakken vis, bananen of oliebollen op de diverse markten in vele Afrikaanse landen. Maar Afrika is ook het continent van grote musici als de Nigeriaan Fela Kuti en de Congolese Franco. 

Toch kan je het niet over Afrika hebben zonder de ellende te noemen, zo meldt ook deze documentaire. De geïnterviewden zien in de corruptie en het slechte leiderschap de oorzaken van veel ellende in Afrika. Maar sommigen hebben ook meer prozaische problemen zoals naar bed kunnen gaan zonder te worden belaagd door muggen. This is my Africa is een verrukkelijke film, net als de gerechten op het continent.  

Armoede
Minder verrukkelijk is de documentaire The end of Poverty? Waarom, vragen de makers van de documentaire zich af, is het ondanks de overweldigend rijkdom in de wereld, de mensheid niet gelukt om armoede uit de wereld te verbannen. Het antwoord ligt in het systeem dat de wereld draaiende houdt: het kapitalisme. Het kapitalisme dat afhankelijk is van arbeid. De poging tot het vergaren van kapitaal heiligt in vele gevallen alle middelen. Maar hoe en waarneer is deze zoektocht naar arbeid, naar het vergaren van het kapitaal begonnen? 

Columbus
Het begon allemaal toen Colombus, in zijn poging India te bereiken, op de 'nieuwe wereld' stuitte. Wat volgde was de annexatie van landen en de uitbuiting van vele volkeren en beschavingen. De hebzucht leidde tot het toeëigenen van  stukken landen, waarbij de oorspronkelijke bewoners uit die landen werden verdreven of moesten blijven werken in ruil voor kost en inwoning. Deze situatie is na meer dan vijfhonderd jaar nog weinig  veranderd. 

The end of Poverty? is een verontrustende film, die de kijker somber maakt, maar die denk ik nodig is. De documentaire beantwoordt moeilijke vragen of tracht ze te beantwoorden. Ze legt de verantwoordelijkheid bij mensen neer die, na de talloze mislukte overeenkomsten over de toekomst van arme landen, nog altijd de verantwoordelijkheid niet willen nemen. The end of Poverty? Ik denk het niet. 

Teza
Het festival Africa in the Picture biedt ook andere, minder sombere films, zoals de Ethiopische film Teza, de winnend film van de belangrijkste Afrikaanse filmprijs, de Etalon du Yenega. Voor degenen die elk jaar moeten wachten om hun honger naar Afrikaanse films of naar films over Afrika te verzadigen, biedt het festival weer een gevarieerd aanbod aan. 
 
_{Africa in the Picture van 9-14 september 2009.}