Dinsdag 15 september 2009 | Redactie Wereldjournalisten | Reacties: 1
Simin Rafati woont al sinds 1984 in Nederland en was een tijdje werkloos. ‘Ik wilde toen iets gaan doen met de talen die ik ken.’ Eerst vertaalde ze Checkpoint Jerusalem van Tineke Bennema. Maar dat durfde de uitgever in Iran uiteindelijk niet aan, uit angst problemen te krijgen.
Geen beschuit met muisjes
De verhalen van Jip en Janneke had Rafati aan haar eigen dochter en zoon – nu 12 en 9 – voorgelezen. ‘Toen ze ermee thuiskwamen van de kleuterschool dacht ik: wat een leuke verhaaltjes. En ja, voor Iraanse kinderen lijken Jip en Janneke zo ver weg, zo anders. Maar er zitten heel veel dingen in die alle kinderen van de wereld begrijpen, stoute dingen die ze allemaal doen [...]. Het leven is nog simpel, er is geen computer, er zijn geen games en de moeders zijn allemaal thuis. Dat zijn ze nu in Iran net zo min als hier.’
De tweede uitgever die ze benaderde durfde het Hollandse avontuur wel aan. De vertaling vroeg creativiteit. Want beschuit met muisjes bestaat niet in Iran. Rafati heeft er maar gekleurde suikerklontjes van gemaakt. En Sinterklaas kreeg een lange voetnoot.
Honden zijn onrein
Sinterklaas was geen probleem voor het ministerie van Islamitische Begeleiding, waar uitgevers ieder manuscript moeten voorleggen. Kerst evenmin. Rafati: ‘Wat denk je nou, in Iran wordt ook kerst gevierd. Daar wonen allerlei christelijke minderheden. Als ik rond kerst in Teheran ga winkelen denk ik: ben ik nou hier of in een dorp in Engeland?’ 
Maar hondje Takkie bleek wél een steen des aanstoots. Rafati: ‘Honden zijn van oudsher verschrikkelijk onrein in de Perzische islam. Toch had ik het niet verwacht, ik redeneerde: Takkie is weliswaar een hond, maar een hond in een heel andere cultuur.’ Toch mocht Takkie blijven, getuige de illustraties in het boek.
Aan mevrouw Sirin Rafati, wat een geweldig idee om Jip en Janneke te vertalen in het Perzisch! Ik zou het zo leuk vinden om het mijn kleinzoon voor zijn verjaardag te geven, binnenkort. Hij wordt tweetalig opgevoed en zijn vader zou het hem kunnen voorlezen. Waar kan ik het kopen? De boekhandel heeft geen idee. Met vriendelijke groet, Corja van Ommering