Surinaams verkiezingsdebat in Nederland

Onder het genot van Surinaamse muziek tijdens de inloop, maakte het 4-koppige panel zich klaar voor de strijd: Rene Adriaan, John Waalring, Max Ghazi en Sekhar Bissessur, allen vertegenwoordigers in Nederland voor respectievelijk de NDP (Bouterse), NPS (Nationale Partij Suriname/Venetiaan), Pertjaja Luhur (PL) en VHP (Vatan Hitkary Party c.q. Vooruitstrevende Hervormingspartij). Een paar meters verderop zaten Mahin Jakie van de Nationale Unie (NU) en Grace Boldewijn van de Permanente Voorspoed Republiek Suriname (PVRS), een nieuwe partij. De gespreksleider Peggy Brader van Radio Nederrland Wereldomroep (RNW) bevond zich tussen heetgebakerde figuren. Het debat ging er heftig aan toe.  

Hans Prade meldt af
Roy Khemradj, hoofd van de Caribische afdeling van RNW, opent de avond met het voorlezen van de afmeldbrief van Hans Prade (foto). Prade is een prominent persoon in de Surinaamse samenleving en is oud-diplomaat en ex-voorzitter van de Surinaamse Rekenkamer. Hij sloeg de uitnodiging af omdat hij gelooft dat de standpunten die tijdens het debat besproken worden niet relevant zijn voor wat er echt speelt in Suriname.
Khemradj citeert: 'Het beoogde debat kan immers niets anders zijn dan het bespreken van persoonlijke standpunten en gedragingen van personen. Nog minder vindt er tussen partijen een gedachtewisseling plaats. Ze zullen hooguit hun persoonlijke mening geven en propaganda praatjes houden.'  

Presidentschap
Somohardjo van PL wil president worden, Ram Sardjoe van VHP ook en NPS gaat ook voor de hoofdprijs. Het eerste thema wordt hiermee op tafel gegooid. 'Het gaat niet per se om het presidentschap maar voor een combinatie en het behalen van zetels', meent Max Ghazi van Pertjaja Luhur (PL). 'Wij gaan altijd voor de hoofdprijs, het presidentschap', zegt Waalring van de NPS. Sekhar Bissessur van de VHP valt hem bij: 'De verkiezingswinst is belangrijk. Wij willen optimale resultaten halen.' 'Wie de meeste knikkers heeft, kan het presidentschap claimen', stelt Waalring van de NPS. Op deze suggestieve opmerking richting NDP, reageert NDP-vertegenwoordiger Adriaan direct. Hij benadrukt dat de partij zelf Desi Bouterse naar voren heeft geschoven en dat vooral de jongeren achter deze keuze staan.  

AOV-trekkers
Welke rol gaat die jonge generatie in de politiek spelen tijdens en na de verkiezingen, was een ander belangrijk thema. Aan het hoofd van de meeste partijen staan namelijk politici van een oudere generatie. AOV-trekkers, noemt Brader deze generatie. De jongeren zijn wel actief binnen de partijen, maar komen niet snel in het parlement. De NDP heeft mogelijk een belangrijke stemmentrekker voor jongeren: Melvin Bouva (foto). Bouva is een bekende Surinaamse columnist en hij sloot zich onlangs aan bij de NDP.

De aanwezig partijen benadrukken dat zij wel toekomstperspectief zien in de jongere generatie. 'Binnen de NDP hebben jongeren autoriteit', aldus Adriaan. 'Ze mogen meedoen, meekijken en meebeslissen.' Ook NPS'er Waalring ziet onder de NPS-jongeren goede kandidaten voor de toekomst, maar stelt hij: 'Jongeren zijn te weinig ambitieus en hebben een te afwachtende houding.' Van het jongerenparlement wordt bijvoorbeeld nog weinig gebruik gemaakt. De uitspraak leidt tot morrende reacties bij het publiek.

De dubbele nationaliteit?
Een ander heikel punt gaat over het geven van een dubbele nationaliteit aan Surinamers in Nederland met een Nederlands paspoort. Grace Boldewijn (PVRS) vindt dat dit mogelijk moet zijn.'Wij zijn allemaal Surinamers en hebben recht op de Surinaamse nationaliteit. Als je verandering wilt brengen in de kennis in Suriname heb je kennis vanuit het buitenland hard nodig. Je moet de mogelijkheid creëren om het land op te bouwen.'
Mahin Jankie is behalve NU'er, ook vertegenwoordiger van de VSN (Vereniging Surinaamse Nederlanders). Hij pleit voor de dubbele nationaliteit, maar ziet deze los van de Toescheidingsovereenkomst waarin de rechten rond de nationaliteit van Surinamers tussen Nederland en Suriname geregeld zijn.
De NPS-vertegenwoordig is daarentegen fel gekant tegen een dubbele nationaliteit. 'Ik heb gekozen voor Nederland en voor deze nationaliteit. Daar sta ik achter. Ik wil de Surinaamse nationaliteit niet hebben. Als ik voor de Surinaamse nationaliteit wil kiezen, ga ik naar Suriname. Dan zit ik niet hier.' Waalring wijst eveneens invoering van een dubbele nationaliteit af. Ghazi (PL)wijst hem erop dat veel Surinaamse Nederlanders dit echter wel willen. 

Billiton
Volgens Boldewijn (PVRS) is ondernemen in Suriname een actueel probleem. 'Waarom duurt het zolang voordat je een bedrijf kan starten in Suriname? En waarom zijn de rentepercentages voor startende ondernemers zo hoog?' Boldewijn benadrukt: 'Het is de verantwoordelijk van de overheid! Zij moeten facilliteren.' NU-bestuurslid Jankie valt haar bij: 'In vergelijking met Trinidad is Suriname een bananenrepubliek. Waarom moet je iedere 3 jaar weer een vergunning aanvragen?'
Ook de werkloosheid in Suriname baart zorgen. Billiton, multinational in mijnbouw en een grote werkverschaffer in Suriname, stoot steeds meer werkzaamheden af. Wat gebeurt er met al de werklozen? Adriaan reageert hierop door aan te geven dat de NDP vooral wil investeren in de industriërle sector om meer werkgelegenheid te creëren. 

Werkloosheid en luiheid
Die opmerking valt bij Boldewijn helemaal verkeerd. 'De werkloosheid is verdomd groot! U praat, u praat, u praat, maar kom nou met een concrete oplossing! Waar moeten de mensen werk vandaan vinden?' Ze wijst erop dat vele Surinamers nog afhankelijk zijn van de financiële hulp van familie in Nederland. Mohamed van de Unie van Progressieve Surinamers is van mening dat een te groot deel van het aantal werkpotentiëlen, bij de overheid werkt en te weinig in de productie. Zijn ervaringen als ondernemer in Suriname maken hem kritisch: 'Surinamers zijn soms lui. In Nickerie heb ik gehandicaptenzorg opgezet en ondersteun ik scholen en ik heb mensen nodig om te werken. Maar ze verdommen het om te komen werken.' Boldewijn voelt zich beledigd door deze uitspraak: 'U beledigt mij ook als u zegt dat mensen in Suriname lui zijn. U moet ze respecteren op elk niveau dat ze werken.'

Veel gepraat, weinig aktie
Mike Baal is een van de weinig aanwezige jongeren. Hij heeft een tijdje in Suriname gewoond en gewerkt en volgt de ontwikkelingen naar de verkiezingen toe op de voet. Hij ergert zich aan de uitspraak van NPS'er Waalring dat jongeren in Suriname niet ambitieus zijn. 'Ik vond het een harde opmerking. Ik denk dat jongeren in Suriname wel willen, maar ze lopen aan tegen woningnood, een eigen huis vinden is duur en ook zijn de lonen voor starters op de markt te laag. Er wordt zoveel gepraat, iedereen komt met ideeën, maar er wordt weinig gedaan. Kom bijvoorbeeld met concrete oplossingen voor de komende werklozen bij Billiton.'