Een waar technische meesterwerk, dat is wat de bezoekers van de pas uitgekomen film Avatar ondergaan. Daar zijn vrijwel alle recensenten het over eens. Het was volgens veel recensies echter wel te betreuren dat we het scenario al kennen uit films als Pocahontas en Dances with wolves. Het verhaal van Avatar vertoont inderdaad overeenkomsten met de genoemde films, maar in tegenstelling tot de recensenten was dat niet betreurenswaardig. Integendeel zelfs…

Onbeschaafde wilden
De bewoners van Pandora hebben de kleur van de Hindoegoden Ram en Krishna, zijn atletisch gebouwd als Indianen, hebben kapsels en kleding die aan Afrikaanse stammen doen denken en beschikken over schuinstaande ogen als Indische mensen. Het Navivolk wordt in de film door de meeste aardbewoners gezien als domme onbeschaafde wilden, omdat hun manier van leven en cultuur hemelsbreed afwijkt van die op de aardbol. Ook zitten de Pandorabewoners op een irritante manier in de weg bij het verkrijgen van het voor de aarde zo belangrijke ‘unobtanium’. Daarom was het volgens de aardbewoners gerechtvaardigd om de ‘wilden’ met grof geweld uit de weg te ruimen als ze niet wilden wijken.  

Imperialisme & kolonialisme
Eigenlijk was het niet meer dan logisch dat ik de film op een gegeven moment begon te beschouwen als een ode aan alle (aardse) volkeren en landen die door de eeuwen heen slachtoffer zijn geweest van imperialisme en kolonialisme. Juist deze film, met alle technische hoogstandjes, laat zien hoe wonderbaarlijk mooi en beschaafd deze volkeren waren en hoe onbeschaafd misdadig zij zijn onderdrukt en vernietigd, alleen uit hebzucht (vervang unobtanium maar door goud) superioriteitsgevoel en barbaarsheid.

Uiteindelijk draaien alle goede epische verhalen om de overwinning van het goede op het kwade en met de boodschappen van James Cameron erin verwerkt, maakt het niet uit dat we het scenario al vaker hebben gezien en gehoord. Het blijft immers een tijdloze boodschap, die steeds weer doorgeven moet worden aan de volgende generaties. De film is hiervoor een uiterst geschikt instrument. Alle technische pracht en praal waarmee de Naviwereld is vormgegeven, geeft namelijk duidelijk weer wat een verlies we als mensheid hebben geleden door gebeurtenissen in het verleden. Iedere kijker begrijpt meteen dat dit nooit weer mag gebeuren. 

Jake Sully
Waar waren de Jake Sully’s c.q. redders van onze tijd? Aan het einde van de film kan je niet anders dan erover mijmeren hoe anders de wereld er zou hebben uitgezien als er daadwerkelijk mensen als Jake Sully waren geweest, die in de tijden van het imperialisme en kolonialisme een dergelijke rol hadden kunnen spelen bij de onderdrukte en vernietigde volkeren. Naast de rijkdom van de mensen, culturen en leefwijzen die dan behouden waren gebleven, zouden we als mensheid wellicht heel anders met de aarde zijn omgesprongen. Misschien was er dan geen Kopenhagen Klimaattop nodig geweest, omdat we ons al veel eerder bewust waren van de flow of energie die in alle mensen, dieren en planten aanwezig is…