Albina, een grensstad aan de Marowijne rivier in Suriname was donderdagavond 24 december het toneel van gewelddadige onlusten tussen Brazilianen en marrons. Het begon met een uit de hand gelopen ruzie tussen Wilson Apensa, een Aucaanse (plaatsduiding, red.) marron, en een Braziliaan in een ‘Bisteca’, een bar vlakbij Trans American Mall langs de weg naar Papatam (een dorp in Albina). Volgens Surinaamse bronnen was de toedracht een geldbedrag van € 1400,- dat Apensa nog tegoed zou hebben voor het illegaal smokkelen van Brazilianen naar Frans Guyana. De hulpverlener/getuige beschrijft de situatie: ‘Er ontstond een handgemeen tussen Apensa en de Braziliaan. De Aucaner kreeg een messteek in de hartstreek. Binnen een paar minuten was hij dood.’

Totale anarchie
Niet lang daarna gingen honderden criminele marrons - vrienden van Apensa en inwoners van het dorp Papatam-  richting het plaats delict om verhaal te halen. Gewapend met kapmessen, bijlen, hamers, houwers, messen, schroevendraaiers en vuurwapens stormden zij het hotel in de Mall binnen op zoek naar de Braziliaan. De hulpverlener: ‘Toen ze hem niet vonden hebben ze zich afgereageerd op alles wat op hem leek.’ Wat volgde was een spoor van geweld, vernieling en totale anarchie. ‘Ze hakten in het wilde weg in op Brazilianen. In de Trans American Mall, grotendeels in handen van Chinezen, waren onder meer een supermarkt, een goederenmagazijn een opslagplaats een hotel, een pompstation en een restaurant gevestigd. Het hele gebouw werd in brand gestoken.’ (zie foto, red.)

Verkrachting
Meer dan 20 Braziliaanse vrouwen die in het hotel logeerden zeggen tijdens de onregeldheden te zijn verkracht. In totaal kwamen 4 mensen om het leven onder wie Apensa. Er vielen ruim 60 gewonden waarvan drie zwaargewond. Een Braziliaanse priester die de slachtoffers assisteert spreekt zelfs van 7 doden. Vermoedelijk zijn er meer doden gevallen waarvan de lijken nu onvindbaar zijn geraakt door de brand. ‘Je kunt gerust spreken van een rassenrel’, zegt de getuige hoorbaar teneergeslagen door de telefoon. ‘Ik zag een zwangere vrouw wiens buik was opengereten. Een man mist de helft van zijn kaak.’ Veel slachtoffers melden zich met schokverschijnselen, slaapstoornissen en posttraumatische verschijnselen bij de plaatselijke hulpverleners.

Evacuatie
De politie in Albina was snel ter plaatste zegt de getuige. ‘Maar die konden niets beginnen tegen de grote meute criminelen.’ Er kwam later versterking van het Nationaal Leger en speciale politie eenheden, militairen en brandweerlieden uit Paramaribo, de hoofdstad van Suriname. Ook de autoriteiten uit het nabijgelegen buurland Frans Guyana verleenden assistentie. Inmiddels zijn zo’n 100d Brazilianen en Chinezen geëvacueerd. Zij zijn ondergebracht op diverse locaties in Paramaribo en bij familie.

Goudzoekers
Albina, een stad ten oosten van Suriname pal tegenover Saint-Laurent-du-Maroni Frans-Guyana wordt veel bezocht door Brazilianen die op zoek zijn naar goud. Veel Chinezen hebben zich daar met winkels gevestigd. De stad telt ongeveer 4000 inwoners. Er waren wel vaker spanningen tussen de ‘goudzoekers’ en de marrons, maar het is niet eerder zo uit de hand gelopen. Zes maanden geleden zou al sprake zijn van totale bandeloosheid. Illegaliteit en prostitutie vierden er hoogtij. Dit blijkt uit verklaringen van een politieke delegatie naar Papatam. De Surinaamse justitie zag toen nog geen reden tot ingrijpen.

Etniciteit
De Nationale Coördinatiecommissie Rampenbestrijding spreekt van een ramp. De Surinaamse vicepresident Ramdien Sardjoe spreekt over 'een zeer gevoelige kwestie 'gebaseerd op etniciteit.’ Ten tijde van publicatie van dit artikel zijn 35 personen aangehouden. Onder hen bevindt zich districtssecretaris van Marowijne. De man die Apensa neerstak is nog niet gevonden, maar is wel bekend bij Justitie. Vermoedelijk gaat het om de 43- jarige Braziliaan Ailsou Alivera. Justitie doet onderzoek naar de onregeldheden in Albina.