En wat blijkt? De kwestie Afghanistan is lang niet zo simpel als men denkt. Een land dat decennia lang geteisterd wordt door oorlog kent geen pasklare oplossing. Toch is er op 5 februari in Amsterdam geprobeerd om een aantal prominente gasten hun licht te laten schijnen over deze kwestie. Gastvrouw Linda Polman begint over de internationale conferentie die in Londen op 28 januari plaatsvond. Bette Dam, freelance journalist en auteur van het boek Expeditie Uruzgan, woonde de top bij: 'Ik had het idee dat de grote leiders vooral haast hadden. Haast in de zin van wegwezen daar. Het leek erop dat er die dag een thermometer in de internationale gemeenschap gestoken werd om te kijken wat ze precies willen.'

'De' Taliban?
Tijdens de conferentie in Londen zijn 3 punten als oplossingen aangedragen, die ook in Amsterdam onder de loep worden genomen. Speerpunt nummer één is het onderhandelen met de Taliban. Algauw blijkt dat de Taliban geen homogene groep is, zoals velen denken. Robert Knoth, freelance fotograaf: 'Het is moeilijk uit te vogelen wie deze groep eigenlijk is. Op het moment dat de regering Karzai een conflict krijgt met een criminele organisatie, dan wordt deze ineens de Taliban.' Met andere woorden iedereen kan deze groep vormen. Robert Kluyver, hoofd van de Foundation for Culture and Civil Society spreekt toch van een kern- groep in de Quetta Shura. 'In deze Pakistaanse stad vinden veel prominente Taliban leiders, onder anderen Mullah Mohammad Omar, een veilige thuishaven. Van hieruit worden de Taliban in de zuidelijke provincies van Afghanistan aangestuurd.' 

Geld als oplossing
Maar hoe realistisch is het om met de vijand te onderhandelen? Haroon Parvani, columnist voor dagblad Trouw en de Volkskrant, vindt van niet. 'De Taliban zijn Pashtuns. En deze mensen willen zich niet onderwerpen aan het centraal gezag. Het woord compromis komt niet eens in het Pashtu voor.' Van oudsher hebben de Pashtuns, die de grote meerderheid in Afghanistan vormen, hun eigen traditionele code (de 'Pashtun wali') waar ze voor leven en voor sterven en het centraal gezag speelt daarin geen rol. Mariko Peeters van GroenLinks vindt dat onderhandelen zorgt voor de reïntegratie van de Taliban: 'Er wordt nu een zak geld opzij gezet voor deze groep en iedereen die de kant van president Karzai wil kiezen, kan hiervoor in aanmerking komen.' Parvani meent dat geld niet de problemen oplost. 'De Taliban hebben liever een sterke vijand dan een zwakke vriend.'
De meningen van de deelnemers aan de Loya Jirga zijn verdeeld. Daar waar de één bij de definitie van de Taliban blijft steken, is de ander van mening dat er met deze mensen niet te praten valt. 

Niet hun oorlog
Door tijdgebrek krijgen de gasten de 2 resterende punten met een hoog tempo voor de kiezen. Het aantal Afghaanse politie en strijdkrachten moet omhoog geschroefd worden van 100.000 naar 300.000 is de tweede conclusie van de top in Londen. Ook tegenover dit punt staan de deelnemers aan de 'Loya Jirga' sceptisch. Minka Nijhuis, freelance journalist, heeft een politietraining bijgewoond: 'De Afghaanse politie heeft een lange weg te gaan. Ze zijn er nog lang niet. Zo zijn er mensen bij die niet betaald worden, weer anderen zeggen de baan op omdat ze bang zijn.' Uit de praktijk blijkt ook dat deze ordehandhavers vaak in de private sector terechtkomen. Knoth: 'Dat is niet gek. Criminelen zijn in Afghanistan moeilijk aan te pakken. Bovendien is de politie niet goed genoeg toegerust om deze criminelen aan te pakken.' Hij is evenmin enthousiast over het leger. Met hem zetten ook andere aanwezigen hun vraagtekens bij hun strijdlustig, zoals Rob Vreeken van de Volkskrant. 'Wat wil je? Het is hun oorlog niet, maar die van de buitenlanders. Daarom is het onterecht dat het leger onderschat wordt. In de tijd na de Sovjet Unie is dit anders geweest.' Knoth is van mening dat Afghanistan op geen enkel manier in staat is om het leger te betalen.  

Corruptie
'Dus hiermee is speerpunt nummer 2 door de plee gespoeld', reageert Polman laconiek. 'En nu door naar nummer 3 en dat is het aanpakken van de corruptie'. Ook hierover waren de meningen verdeeld. Daar waar Dam nog enigszins begrip kan tonen voor de situatie, vinden anderen het niet kunnen. Maar er wordt ook gezegd dat corruptie door onder andere het Westen in stand wordt gehouden. Dam: 'Vriendjes politiek viert daar hoogtij. Ik schrok ervan. Maar we vergeten vaak dat de internationale gemeenschap ook Afghaanse mensen als Karzai heeft benoemd bij de conferentie in Bonn in 2001.'

_{Dit weekend leek een compromis in de maak over de aanwezigheid van Nederland in Afghanistan. Fractievoorzitters zagen in een debat wel wat in een betrokkenheid van Nederland in Afghanistan als het gaat om het trainen van de Afghaanse politie en militairen.}