vrijdag 03 september 2010

Berberboeken veranderen de literatuur

Maandag 22 februari 2010 | Mark Zaremba | Reacties: 2

Schrijver Asis Aynan is initiatiefnemer van de Berberbibliotheek; een reeks van 10 klassiekers uit de Maghreblanden. 'Opvallend is dat Berberliteratuur juist niet in het Berber geschreven is, maar in het Spaans, Frans, Latijn of Arabisch.'

beeld/2010/02/foto_asis2.jpg - Asis Aynan

1. Hoe kwam je op het idee voor de Berberbibliotheek?

'Ik realiseerde me dat de Berbercultuur afbrokkelde. Dat komt door schaamte over het vooroordeel dat Berbers plattelanders zijn, "boerenvolk". Islamisten in Marokko bijvoorbeeld zien de Berberse gebruiken als ouderwets en on-islamitisch. Zo zijn ze tegen tatoeages en tegen heiligenverering. Ik vroeg me rond mijn 22ste af wat dat voor de Berberliteratuur betekende. Ik verdiepte me erin. Er bleken heel weinig romans te zijn in het Berber. Het duurde even voor ik besefte dat dat niet betekent dat er geen sprake is van Berberliteratuur. Die bestaat wel degelijk, maar is geschreven in de dominante talen in het Maghrebgebied. Dat zijn dus Frans, Arabisch, Spaans en ooit Latijn. Het concept roman komt zelfs uit de Berbercultuur: De Gouden Ezel van Apuleius van ongeveer 2000 jaar geleden heeft voor het eerst een centrale hoofdpersoon en een plot.'

2. Wanneer komt een boek er wel in en wanneer niet?

'De criteria zijn:
-De auteur heeft een Berberachtergrond.
-De taal maakt niet uit, maar het boek komt uit een land waar Berber wordt gesproken.
-Het boek komt uit de 20ste eeuw.
-De roman is nog niet eerder in het Nederlands gepubliceerd.'

'Elk boek wordt vertaald door iemand die uit het Maghrebgebied komt, goed Nederlands schrijft en de taal kent waarin het boek is geschreven. We kiezen voor moderne literatuur omdat Berbers in Nederland zo meer kunnen leren over waar ze vandaan komen, op een romantische manier. Als je zoals ik opgegroeid bent in Nederland dan vraag je je vaak af wat je culturele wortels zijn. Door erover te lezen doe je veel kennis op. Waarom wordt Tanger vaak gezien als een boevenstad? Daar kun je achter komen door de literatuur te kennen. Die zegt namelijk iets over de cultuur en de geschiedenis.'

3. Wat bedoel je met discussie over de Berbercultuur?

'Op een of andere manier is er een smet op Berbers gekomen. Het panarabisme heeft daarmee te maken. Marokko, Tunesië en Algerije richten zich steeds meer op de Arabische wereld en vergeten hun Berberse oorsprong. Het Marokkaanse koningshuis is daarvan een voorbeeld. Iedereen weet dat het allemaal Berbers zijn, maar de koning zelf zegt dat hij afstamt van de profeet Mohammed. Leden van het koningshuis verheffen zich boven het volk als een soort Arabische mens-plus. Dat is natuurlijk enorm denigrerend voor de Berbers.'

4. Was het moeilijk de uitgever (Athenaeum-Polak & Van Gennep, red.)  te overtuigen?

'Nee, die zat er op te wachten. Hester Tollenaar, vertaalster, en ik hebben ons plan gepresenteerd en de uitgever zei meteen: goed, we doen het. Het is een stout plan. We willen de Nederlandse literatuurwereld op zijn grondvesten laten schudden. Kinderen van alle afkomsten zullen deze boeken straks in de bibliotheek zien staan. Het literatuurlandschap zal blijvend veranderen. Het zijn echt boeken die nu nog niet toegankelijk zijn voor Nederlandse kinderen en straks wel. Daarom is het een verrijking.'

5. Wat is volgens jou het mooiste Berberboek?

'Hongerjaren van Mohammed Choukri (1935-2003) over een jongetje dat naar de wereld kijkt. De wereld is lelijk, het jongetje is mooi. "Tussen de andere kinderen in zit ik te huilen over de dood van mijn oom", is de droevige openingszin. Het jongetje, Mohammed, beschrijft het Noord-Marokko van na 1950 met een hard straatleven, geweld, honger en liefdeloosheid. Ik schreef er een recensie over op mijn weblog.
'Het boek is een klassieker, vertaald in 30 talen en wereldwijd een miljoen keer verkocht. Choukri was de eerste die een autobiografische roman schreef in de Maghrebijnse literatuur. De oorspronkelijke titel is Kubz Hafi (Naakt brood) en verscheen in het Engels als For Bread Alone (Choukri werd geïntroduceerd als schrijver door Paul Bowles, red.)
Schrijvers die ook in de reeks komen zijn onder anderen Mohammed Khaïr-Eddine, Tahar Djaout, Taos Amrouche en Khateb Yacine.'

De eerste titel zal uitkomen in januari 2011 bij uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep

Bron: Wereldjournalisten

Reacties (2)

Incognito
Woensdag 24 februari 2010
18.37 u

"Leden van het koningshuis verheffen zich boven het volk als een soort Arabische mens-plus. Dat is natuurlijk enorm denigrerend voor de Berbers." Dat kan inderdaad denigrerend zijn voor de 'Berberse' bevolking. Wat ook denigrerend kan zijn is het feit dat Asis Aynan nog steeds praat over Berbers. En dat terwijl de Berberse bevolking zichzelf nooit zo noemen. Zij noemen zichzelf de Imazighen...

Hani
Dinsdag 23 februari 2010
1.31 u

Leuk dat er meer boeken bij komen van een deel van Marokkanen wiens literatuur decennia lang het zwijgen werd opgelegd. En kleine correctie: de eerste autobiografische roman in de 20ste eeuw is niet van Choukri maar van Mouloud Feraoun (1913-1962). De roman heeft "Le fils du pauvre" (De armenzoon) uit 1950. Ik verheug me op de vertalingen. Succes! Hani

Einde reacties

Plaats een reactie


Maximaal 400 tekens, 400 tekens over.

• Recente artikelen

exPonto
Download nu gratis ex Ponto Magazine. www.exponto.nl
De site voor vluchtelingen die willen deelnemen aan het publieke debat, of de berichtgeving in de media willen beïnvloeden. www.vluchtelingen.net

Perslink

Gebruikersnaam
Wachtwoord