Maandag 26 april 2010 | Redactie Wereldjournalisten
In 1995 werd Weah (1966) niet alleen tot beste speler van de wereld, maar ook van Afrika en Europa uitgeroepen. Zonder dat hij overigens ooit zijn balvaardigheden in een WK of Europese bekerfinale had kunnen laten zien, had hij iedereen overtuigd van zijn groot en individueel talent.
De oud-voetballer van Paris Saint Germain, Chelsea en AC Miland deed in oktober 2005 mee aan de presidentsverkiezingen in Liberia, maar legde het toen af tegen Ellen Johnson-Sirleaf. Weah onderneemt nu een tweede poging, op verzoek van de Liberianen, vertelt Weah, die gepijnigd door tandpijn, zaterdag tussen al de aspraken door nog even een Nederlandse tandarts bezocht. ‘Ze hebben vertrouwen in mij. Het is de roep van een generatie. Liberianen hebben mensen nodig die in Liberia en in vrede geloven. Ik ben geen doorsnee figuur. Ik ben geen poltiek genie, maar ik weet waarover ik praat.’
Weah doelt op het feit dat hij tijdens de verschillende burgeroorlogen die Liberia de afgelopen decennia teisterden Liberia niet meed en zich inzette voor vrede. Bij recente onlusten wist hij de strijdende partijen zelfs tot het stoppen van het geweld te bewegen door een voetbalcompetitie te organiseren. ‘Ik ontving de verschillende leiders bij mij thuis en ze gingen akkoord.’ Dit succesvolle initiatief zorgde dat Edwin Schoon, auteur van ‘De macht van de bal’, een boek over de rol van voetbal in de Afrikaanse politiek, zijn gezicht als cover voor zijn boek koos.
Democratie en recht
Zijn presidentskandidatuur is op een democratische wijze tot stand gekomen, benadrukt Weah. ‘Ze hebben mij gekozen op basis van een petitie en daarna won ik de eerste ronde.’ Democratie en recht zijn zaken waarvoor Weah zich wil inzetten als hij tot president wordt verkozen. ‘Ik ben geen typische politicus zoals anderen die zeggen “ik ga voor elektriciteit en stromend water zorgen. Voor wegen en banen”. Zeker, dat zijn belangrijke zaken, maar wat hebben mensen aan een goede weg als er geen orde is en corruptie bestaat? Er moet aandach
t komen voor het handhaven van de rechtsorde en corruptie moet je bestraffen.’
Weah houdt zich op de vlakte als het gaat om het veroordelen van rebellenleiders en Charles Taylor. Taylor, gewezen rebellenleider en afgetreden president van Liberia, zit vast in Scheveningen. Taylor is door het Sierra Leone-tribunaal aangeklaagd voor oorlogsmisdaden. Hij zou opstandelingen in buurland Sierra Leone hebben gesteund. Vanwege de veiligheid wordt het tribunaal in Nederland gehouden met hulp van het Internationaal Strafhof. Weah wilde van zijn bezoek aan Nederland gebruik maken om Taylor te bezoeken. Weah: ‘Als Taylor onschuldig wordt bevonden, is hij welkom in Liberia’. Over de andere rebellenleiders die in Liberia nog vrij rondlopen, zegt hij: ‘Of iemand wel of niet mensen heeft gedood, wel of niet schuldig is, dat moet allereerst onderzocht worden.’
FIFA, Blatter en WK 2010
De macht van de bal lijkt op negatieve wijze bevestigd te worden als het gaat om de politiek van FIFA. Gaandeweg de avond dringt zich, naar aanleiding van kritische opmerkingen vanuit de zaal over de politiek van de FIFA, de vraag op hoe goed Weah zich informeert. Weah is FIFA-lid. De verkiezing van Sepp Blatter in 1998 als voorzitter van de FIFA wordt omgeven door geruchten van omkoperij van met name Afrikaanse leden. Het zou bovendien gaan om een ruilhandel tussen Blatter en de Afrikaanse landen: de Afrikaanse stem voor een voetbalproject, het zogenaamde ‘goalproject’. Een project dat ook niet echt van de grond zou zijn gekomen. Weah, die Blatter zijn stem gaf, ontkent: ‘Ik zag Blatter als iemand die de erfenis van Havelange kon doorzetten. En Afrika heeft wel degelijk geprofiteerd van het “goalproject”.’ Zijn trouw aan Blatter is mogelijk mede te verklaren vanuit het feit dat Blatter zich jarenlang heeft ingespannen voor het houden van een WK voetbal in Afrika, hetgeen uiteindelijk ook gelukt is.
Symbolische of economische kapitaal?
Wanneer een bezoeker aanstipt dat de WK 2010 in Zuid-Afrika geen extra werkgelegenheid biedt voor arme mensen vanwege de strenge eisen die de FIFA stelt, kijkt Weah verbaasd. Zo mag binnen een straal van 2 km geen straathandel gedreven worden, bestaan er strikte beperkingen in het gebruik van de woorden WK, WK 2010 Zuid-Afrika etc. Weah is dit niet bekend en zegt: ‘Ik ga dit navragen.’ Eenzelfde antwoord geeft hij op de vraag of hij weet dat de arbeiders die gewerkt hebben aan de stadions geen tickets krijgen noch kunnen betalen vanwege de slechte lonen.
Een tweedeling voltrekt zich vervolgens tussen debattafel, zaal en Weah. Weah ziet het houden van de WK als een belangrijke push voor de economie van Zuid-Afrika. De meesten niet. Het levert ‘symbolische kapitaal’op, maar economisch gezien zal Zuid-Afrika er weinig mee opschieten, is de heersende gedachte achter tafel en in de zaal. Het idee dat de stadions na het WK ongebruikt en leeg achterblijven, bestrijdt Weah. Weah: ‘De stadions zullen gebruikt worden. Er zal in gespeeld worden en het zal mensen werk verschaffen.’
Macht van de bal
De vraag van de avond in debatcentrum Felix Meritis luidde of voetbal iets kan betekenen voor de ontwikkeling van Afrikaanse landen. Een aantal vertegenwoordigers van ontwikkelingsorganisaties die voetbalprojecten organiseren in Afrika, beantwoordde deze vraag uiteraard positief. Al is het maar als je als kind in een vluchtelingenkamp zit en op die manier je gedachten kan verzetten, zegt de een. De voetbalprojecten zorgen voor het opleiden van een kader, zegt de ander. Maar, erkennen de vertegenwoordigers, het hangt verder af van het land en van de rol die sport in dat land speelt. Verandering zal allereerst van de grass root-organisaties moeten komen, stellen ze.
Dienaar van
het volk
Ja, zegt Weah, zonder mitsen en maren. Weah leerde op straat voetballen. Zijn ouders verwaarloosden hem en hij groeide op bij zijn grootmoeder die ook nog 14 andere kinderen verzorgden. ‘Door het voetballen ben ik niet aan de drugs gegaan of gaan stelen. Voetbal gaf mij een gevoel van verantwoordelijkheid. Het leerde mij doorzetten.’ Door het voetbal zagen veel Liberianen Weah als rolmodel en zelfs als president. Maar zal hij echt een andere Afrikaanse leider zijn dan de huidigen die zo hechten aan het machtspluche dat aan democratische verkiezingen voorbij wordt gegaan, vraagt een Ghanese bezoeker: ‘Als voetballer wilde je de bal controleren, wil je als president ook de macht controleren?’ Weah: ‘De macht van de bal gaat niet alleen over het controleren van de bal, maar gaat ook over het collectief. Ik heb voetbal gespeeld niet voor mijn eigen gewin, maar in dienst van het collectief. Ik heb gekeken naar wie in de beste positie stond om te scoren. John F. Kennedy zei ooit: vraag niet wat een land voor jou kan doen, maar vraag je af wat jij voor het land kunt doen. Ik ben trots op mijn land. Ik hou van mijn land en de mensen. Ik wil slechts dienaar van het Liberiaanse volk zijn.’