Sinds 1960 –dat wil zeggen vier jaar na de onafhankelijkheid- leeft het Marokkaanse volk onder een totalitaire monarchie. Al die grondwetten, verkiezingen, parlementen, en regeringen die sindsdien hebben geparadeerd zijn slechts een maskerade geweest om te verbloemen dat er maar één persoon werkelijk heerst en regeert: de koning. Hij heeft alle machten in handen: de politieke, militaire, rechterlijke, economische, financiële,etc. De rijkdom van het land is in handen van de koning en de sociale klasse die zijn regime draagt: de ‘makhzen’, bestaande uit rijke families, generaals, kolonels, ministers,rechters, ondernemers, politieke partijen, parlementsleden, grote grondbezitters, mediabazen, etc. Aan de andere kant van het sociale spectrum leven miljoenen Marokkanen in armoede, werkloosheid en analfabetisme. Zelfs de hoge opgeleide Marokkanen komen niet aan de bak en demonstreren al jaren voor het parlement om aandacht voor hun miserabele situatie te vragen. Tevergeefs, want volgens het Marokkaanse regime worden deze werklozen aangestuurd door het buitenland.

Niet verwonderlijk dus dat de Arabische lente, na Tunesië en Egypte, Marokko snel in zijn greep kreeg. Op 20 februari 2010 kwam de Marokkaanse jeugd in opstand. Sindsdien worden er met de regelmaat van de klok protesten gehouden in alle steden van Marokko. De eisen komen in hoofdlijnen op volgende neer: sociale rechtvaardigheid gebaseerd op werkgelegenheid, beter onderwijs, betere zorg en betere huisvesting, bestraffing van alle corrupte lieden in alle sectoren, een werkelijke democratie met een sterke rechtstaat, erkenning van Amazigh – de taal van de berbers- als officiële taal naast de Arabische taal.

Als antwoord op deze riskante ontwikkeling voor het regime, heeft de koning zijn eigen werkelijkheid gecreëerd om de effecten van deze beweging in de kiem te smoren. Met het tempo van een snelkookpan werd een grondwet in elkaar gestampt en “geaccepteerd door 98% van de Marokkanen”, werden verkiezingen gehouden in november en zijn inmiddels een nieuw parlement en een nieuwe regering van de grond gekomen. Als het aan de koning en zijn makhzen ligt is de Arabische lente goed voorbij en zitten de Marokkanen inmiddels comfortabel in een voorbeeldige democratie, die -volgens de propaganda van de staatsmedia- niet onder doet aan menige westerse democratie.
Maar de werkelijkheid van de meerderheid van de Marokkanen is dezelfde gebleven: corruptie in alle sectoren, van de politie tot de rechterlijke macht, armoede, werkloosheid, slechte openbare scholen, slechte ziekenhuizen, krottenwijken, dakloosheid,,etc.

Ook de politieke werkelijkheid is niet veranderd: in de nieuwe grondwet zijn – ondanks wat cosmetica- alle machten geconcentreerd gebleven bij de koning: de uitvoerende , de wetgevende, de rechterlijke, de militaire alsmede de feitelijke financieel- economische macht. De conclusie van menige kritische waarnemer van de Marokkaanse situatie is dan ook: de koning heeft bewogen om niets te veranderen.

De 20-Februari beweging trapte daar niet in gaat daarom door met haar protestdemonstraties in de steden. Maar de prijs die deze jongeren moeten betalen voor hun strijd voor rechtvaardigheid wordt steeds hoger: gevangenisstraffen, fysieke geweld, martelingen, ontvoeringen, zelfverbranding, de dood.

Maar de Europese Unie en de VS houden zich muisstil: niet alleen de autoriteiten, maar ook de media. Marokko is – in hun ogen- nog steeds de uitzondering in de Arabische wereld. Daar is democratie, rust en stabiliteit en het Marokkaanse politieke systeem is hét voorbeeld bij uitstek voor de Arabische landen. Natuurlijk weten alle westerse landen via hun ambassades aldaar wat er precis gaande is in Marokko. Maar de baat die de EU en de VS hebben bij de handhaving van het huidige regime bepaalt tot nu toe hun keuze om de andere kant te kijken.

De bekende retoriek over democratisering en mensenrechten zal pas geactiveerd worden op het moment dat Westerse belangen in Marokko gevaar lopen.

Mohamed Rabbae is oud-lid Tweede Kamer voor Groen Links.