Met de aanbieding van het rapport “Op zoek naar balans, homo-emancipatie onder Marokkaanse Nederlanders” sloot het SMN gisteren een drie jaar lopend project af.

Drie jaar lang werd er in de Marokkaanse gemeenschap gediscussieerd. Door jongeren, ouderen en met religieuze leiders. Aanvankelijk reageerde een deel van de achterban van het SMN negatief op het thema van het programma, maar de initiatiefnemers zetten door. “In de sfeer van respect voor elkaars vrijheid en identiteit moeten we durven spreken over homogeweld en discriminatie.”

Rekening houdend met de gangbare opvattingen in de gemeenschap bewoog SMN zich door het mijnenveld van vooroordelen en misvattingen. In bedekte termen werden dialoogbijeenkomsten en theater stukken over ‘seksuele diversiteit’ aangekondigd. Wie te ver voor de troepen vooruitloopt, zoals Ahmed Marcouch wel eens wordt verweten, verliest de achterban die hij nu juist wil overtuigen. “Marcouch gebruikt zijn bekendheid om een minderheidsstandpunt te verkondigen”, zegt Hasib Moukaddim van SMN. “ Dat kan. Wij willen de kritische massa in de gemeenschap aanboren om te praten, begrip te kweken en tot acceptatie te komen.” 

Langzaam  ontstond er meer openheid. Voor een deelneemster aan een dialoogbijeenkomst viel ineens het gedrag van een vriendin, veertig jaar geleden, op zijn plaats. Voor het eerst spraken ouders en jongeren openlijk over homoseksualiteit. Soms in termen van ziekte en zonde, maar vaak ook in de overtuiging dat oordelen aan Allah is. Na een geanimeerde discussie in Amsterdam Nieuw-West spraken buurtbewoners af dat iedereen mag vinden wat hij vindt, maar dat iedereen zich in de wijk veilig moet voelen en zich moet kunnen uiten. Abdelkader Salhi van Attanmia, een van de partners het project, benadrukt het belang van openheid in het gezin. “ Hoe je over de ander praat heeft echt met je opvoeding te maken.” 

Verlichtingsfundamentalisme

De aanname dat de islam homoacceptatie in de weg staat is te gemakkelijk, vinden deelnemende organisaties. Religie is ingebed in cultuur, en die is veel breder. “Homo-vijandigheid heeft ook te maken met hoe je aankijkt tegen mannelijkheid, vrouwelijkheid en voortplanting”, zegt socioloog Laurens Buijs, en komt in alle bevolkingsgroepen voor.” Onderzoek van onder meer Buijs en Duyvendak toont aan dat daders van geweld tegen homo’s niet ‘voornamelijk door moslims, met name Marokkanen’ wordt gepleegd zoals de PVV beweert.

Ook Nederland krijgt een veeg uit de pan: “Nederlanders zijn homo’s gaan zien als de grote verliezers van de multiculturele samenleving”, schijft Buijs in de SMN publicatie. Hij hekelt het ‘verlichtingsfundamentalisme’ . “De homo-emancipatie werd in Nederland als voltooid beschouwd totdat migranten (met name moslims) roet in het eten gooiden omdat zij geen kaas hebben gegeten van ‘onze’ verlichtingsidealen. Fijntjes wijst Buijs erop dat homotolerantie niet in de Nederlandse genen verankerd zit . Tot 1971 konden homo’s strafrechtelijk worden vervolgd. En de helft van de VVD-fractie stemde in 1996 nog tegen het homohuwelijk.

Uit de kast?

Voor emancipatie van homo’s bestaat geen blauwdruk. Waar voor Nederlanders ‘uit de kast komen’ het ultieme doel lijkt te zijn, ligt dat onder Marokkaanse homojongeren niet zo scherp. Zij maken zich zorgen om het geluk van hun ouders en willen niet confronteren, maar verzoenen. Een reden waarom allochtone homo’s zich vaak niet thuis voelen bij het activistische COC. De Marokkaanse homojongeren in het panel in Rasa zijn allemaal uit de kast, zij het dat sommigen daar een hoge prijs voro betaalden. Zij zouden niet zomaar iedereen adviseren met zijn geaardheid naar buiten te komen. “Het is maatwerk”, zegt Mohammed Chaibi, “iedereen kent zijn eigen familie het beste.” Ikram Daaraoui voegt toe: “Het hangt ook af van hoe sterk je bent en hoe groot je netwerk is. Steun van anderen wanneer je besluit uit de kast te komen is heel belangrijk.”

Of ze er nooit genoeg van heeft om altijd maar door het leven te gaan met het etiket ‘Ikram, de Marokkaanse lesbienne’ terwijl een mens meer is dan zijn geaardheid. “Tja, Ikram is Marokkaans en Ikram is lesbisch”, zegt ze . “ Zolang het nodig is moet dat gezegd worden.”

‘Het is niet jouw taak om liefde te zeken, maar om binnen jezelf alle barrières te zoeken en te vinden die je ertegen hebt opgebouwd’ citeert het SMN de Perzische denker Rumi. De kritische massa is in beweging gekomen. Langzaam.

Lees ook De zwijgzame gevangene, een kort verhaal van Mano Bouzamour.