Tegenwoordig staat bijna overal een computer: thuis, op het werk, in bibliotheken, op scholen en in buurthuizen. In welke mate hebben allochtone Nederlanders toegang tot internet?

Thuisgebruik
Allereerst is het interessant om te kijken in welke mate etnische groepen toegang hebben tot een computer in hun eigen huis. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat Turken en Marokkanen het minst vaak een pc thuis hebben staan (73%) en autochtonen het meest (91%). Onder Antillianen en Surinamers heeft 82% een pc in de eigen woning. Ook via het werk komen allochtonen minder vaak in aanraking met computers. De helft van alle autochtone Nederlanders werkt met een computer op het werk. Onder Antillianen en Arubanen ligt dit percentage op 39% en slechts 18% van de Turken en Marokkanen komen op hun werk in contact met computers (SCP, 2007).

Voor internet geldt een zelfde verdeling. Bijna de helft van de Turken en Marokkanen heeft thuis geen internetaansluiting (47%), onder Antillianen en Surinamers is dit iets minder dan een derde (29%). Slechts 16% van alle autochtone Nederlanders hebben geen internetverbinding thuis. De meeste internetbezitters hebben een breedbandverbinding.

Internetgebruik buitenshuis
Het Sociaal en Cultureel Planbureau beschikt over gegevens die specifiek betrekking hebben op het computer- en internetgebruik van allochtone jongeren. Deze jongeren maken, net als onder autochtonen, meer gebruik van internet dan oudere migranten. Ook buiten het eigen huis maken jongeren regelmatig gebruik van internet. Veel jongeren tussen de 15 en 25 jaar internetten op school. Van de allochtone jongeren zitten Marokkanen hier het meest achter internet. Zij hebben minder vaak thuis de beschikking over een internetaansluiting. Marokkaanse jongeren maken het meest gebruik van een internetcafé en zitten van alle groepen relatief weinig achter internet bij familie en vrienden. Verder valt op dat bijna een kwart van alle autochtone jongeren gebruik maakt van internet op het werk. Dit is onder allochtone jongeren veel minder het geval.

Wat doen ze, hoe vaak?

Hoe vaak zijn allochtone internetgebruikers nu precies online? Volgens het SCP is 78% van de autochtone bevolking een of meerdere dagen per week te vinden op het internet. Onder zowel de Turkse als Marokkaanse bevolking geldt dit voor minder dan de helft (47%). Ongeveer tweederde van de Surinamers en Antillianen zit een of meer dagen per week op internet (resp. 65% en 70%). Er is een groot verschil tussen de eerste en tweede generatie wat betreft de frequentie van internetgebruik. Vooral de eerste generatie Turken en Marokkanen maken nauwelijks gebruik van internet. Dit geldt vooral voor laagopgeleiden boven de 45 jaar. Van deze groep maakt ongeveer negen op de tien mensen geen gebruik van internet. Onder de groep 15-24 jarigen (zowel allochtoon als autochtoon) is er onderling nauwelijks verschil in de mate van internetgebruik (allen rond de 85%). De digitale kloof is dus voornamelijk gebaseerd op leeftijd, en veel minder op etniciteit. Wel maken binnen alle groepen (zowel allochtoon als autochtoon) meer mannen gebruik van internet dan vrouwen (SCP, 2008).

Het internet biedt veel mogelijkheden om contacten te onderhouden, informatie te zoeken, aankopen te doen of bankzaken af te handelen. Aangezien Turken en Marokkanen van alle groepen het minst vaak met internet bezig zijn, maken ze ook weinig gebruik van de verschillende internettoepassingen. De grootste groep Turkse en Marokkaanse internetters zoekt gericht informatie via het internet. Ook zomaar een beetje surfen en e-mailen komt relatief vaak onder deze groep voor. Opvallend is het relatief hoge percentage chattende Antillianen en Surinamers (40%). Van alle Turken, Marokkanen en autochtonen chat slechts ongeveer een kwart. Van online shoppen en bankieren wordt nog het minst gebruik gemaakt, hoewel toch bijna de helft van alle autochtonen ten tijde van het onderzoek (2004) bankierde via internet (SCP, 2007). In 2007 is dit percentage al opgelopen tot 72% (CBS, 2007).

Internetgebruik onder jongeren
Vooral jongeren, ongeacht etniciteit, maken gebruik van veel verschillende toepassingen op internet. Ouderen (65 tot 75 jaar) die van internet gebruik maken, doen dit alleen om informatie op te zoeken of te mailen (CBS, 2008). Hieronder een overzicht van de meest populaire internetactiviteiten van jongeren tussen de 15 en 24 jaar in 2006.

Tabel 1. Top 10 Dagelijkse internetactiviteiten, 15-24-jarigen. Bron: Newrulez, 2006

	Internetactiviteit %
1	MSN’en	81,2
2	Mailen	70,2
3	Gericht sites bezoeken	59,6
4	Rondkijken, surfen	55,1
5	Muziek downloaden	34,6
6	Nieuwssites bekijken	33,3
7	Profiel bekijken	28,5
8	Informatie zoeken voor school	24,4
9	Eigen pagina of site bijhouden	23,4
10	Filmpjes bekijken	22,5

MSN’en is de meeste populaire internetactiviteit onder jongeren (zie tabel 1). Via het programma MSN Messenger hebben ze praktisch dagelijks onderling contact. Gemiddeld hebben jongeren 113 contactpersonen in hun MSN lijst staan (Newrulez, 2006). Volgens het CBS is het telefoneren via internet in opkomst. In 2007 belde ruim een kwart van alle internetgebruikers via de pc, bijvoorbeeld via Skype of MSN Messenger (CBS, 2007). Onder jongeren tussen de 12 en 25 jaar is dit zelfs de helft (CBS, 2008).

Allochtone jongeren maken, net als autochtone jongeren, veel gebruik van verschillende internettoepassingen. Jongeren met een autochtone achtergrond maken wel iets meer gebruik van internet, behalve op het gebied van chatten (zie tabel 2). Ook hier zien we weer dat Antillianen de meest fervente chatters zijn.

Tabel 2. Toepassingen van internetgebruik in de afgelopen vier weken, naar etniciteit, 15-25-jarige stadsbewoners (G50), 2004/2005 (in procenten)
Bron: SCP (LAS 2004/2005)

	Info zoeken	Iets kopen	Bankieren	Zomaar surfen	mailen	chatten
Turken	78	16	23	68	69	52
Marokkanen	81	13	15	72	78	54
Surinamers	88	15	31	79	84	68
Antillianen	84	24	46	80	84	77
Autochtonen	90	29	48	86	90	72

Het internetgebruik van allochtone en autochtone jongeren lijkt veel op elkaar. Wat in tabel 2 opvalt, is dat Marokkaanse jongeren relatief weinig gebruik maken van internetbankieren. Van de Antilliaanse en Nederlandse jongeren bankiert bijna de helft online. Uit het onderzoek ‘Allochtone jongeren 2007’ van Qrius (2007) komt naar voren dat sociale netwerksites zoals Hyves en MSN iets minder populair zijn onder jongeren van allochtone afkomst dan onder autochtone jongeren (zie tabel 3). Maar groot is het verschil niet. Wel is de netwerksite Partypeeps2000.com (ook wel bekend onder de naam PP2G) erg populair onder allochtone jongeren. Partypeeps2000.com heeft op 20 mei 2008 ruim 635.000 leden, aanzienlijk minder dan Hyves (6,5 miljoen leden). Onder de leden van Partypeeps bevinden zich veel jongeren met een niet-Nederlandse afkomst.

Een videosite als YouTube is populairder onder allochtone dan onder autochtone jongeren. Meer dan de helft van de door Qrius ondervraagde jongeren bezoekt deze site minstens één keer per week. Uit kwalitatief onderzoek van Qrius blijkt dat allochtone jongeren het leuk vinden om even te ontspannen met grappige filmpjes. Ook vinden ze op YouTube muziek die bij hen in de smaak valt (Qrius, 2008).

Tabel 3. Top 5 Best bezochte sites onder allochtone jongeren (minimaal één keer per week)

	Allochtone jongeren	Autochtone jongeren
Google	83%	94%
YouTube	56%	38%
Marktplaats	37%	37%
Hyves	31%	38%
MSN	27%	35%

Bron: Qrius 2008

Cultuurgebonden websites

Qrius ondervroeg allochtone jongeren in een open vraag ook naar hun favoriete site. Hier vulden veel jongeren een algemene site als Google of YouTube in. Slechts 2% van de ondervraagde jongeren (367 in totaal) gaven als favoriete site Marokko.nl op, een site speciaal gericht op Marokkaanse jongeren. Een enkele keer werden ook lokum.nl (voor Turkse jongeren in Nederland), radiofruz.com (online radiostation voor Antillianen) en rifzik.com (site met Arabische muziek) genoemd (Qrius, 2008).
Dit wil natuurlijk niet zeggen dat deze cultuurgebonden sites niet populair zijn onder de respondenten, ze mochten immers maar één favoriete site noemen.

Het SCP heeft onderzocht of allochtone jongeren voornamelijk Nederlandse of cultuurgebonden sites bezoeken. Hieruit blijkt dat allochtone jongeren vooral naar Nederlandse sites surfen. Dit geldt het sterkst voor Marokkaanse jongeren (63% bezoekt overwegend sites met een Nederlandse achtergrond). Turkse jongeren bezoeken nog het vaakst alleen sites die op hun eigen cultuur gericht zijn, maar ook hier gaat het slechts om 8% (SCP, 2006). Allochtone jongeren van de tweede generatie zijn dan ook sterk op Nederland gericht. De meesten zijn hier geboren, praten vloeiend Nederlands en volgen Nederlandse media.

Onderzoeksbureau Motivaction heeft de populariteit van cultuurgebonden sites onder een groep van circa 800 allochtone Nederlanders onderzocht. De leeftijd liep uiteen van 13 tot 65 jaar, dus het gaat hier niet alleen om jongeren. Volgens Motivaction scoren cultuurgebonden online media onder deze groep hoog. Zo bezoekt circa 30% van de Marokkaanse bevolking in Nederland tenminste één keer per week Marokko.nl. 24% zelfs dagelijks. Een kwart van de Surinamers is minimaal één keer per week op Waterkant.nl te vinden (Motivaction, 2007). Cultuurgebonden sites zijn onder een aanzienlijk deel van de allochtone bevolking dus wel degelijk populair. Vooral Marokkanen en Surinamers zijn op ‘eigen’ sites te vinden, onder Turken en Antillianen zijn deze sites minder populair. Tabel 5 en 6 tonen de top 10 van meest bezochte sites onder Marokkanen en Surinamers in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek van Motivaction.

 

Tabel 5. Populairste sites onder Marokkanen

	Site	%
1	Marokko.nl	39
2	Yasmina.nl	30
3	Maghreb.nl	26
4	Marokko.pagina.nl	20
5	Maroc.nl	19
6	Partypeeps2000.com	15
7	Amazigh.nl	15
8	Maroc.nu	12
9	Funx.fm	12
10	Mocros.nl	11

Bron: Motivaction 2007

Tabel 6. Populairste sites onder Surinamers

	Site	%
1	Waterkant.nl	44
2	Suriname.pagina.nl	29
3	DWTonline.com	26
4	Partypeeps2000.com	21
5	DBSuriname.com	17
6	Funx.fm	16
7	Bollywood.nl	11
8	Woelig.nl	8
9	Hindustani.nl	8
10	Surinaams.caribiana.nl	8

Bron: Motivaction, 2007

Onder Surinamers is Waterkant.nl duidelijk de meest bezochte cultuurgebonden site. Verder valt op dat twee Surinaamse kranten online ook regelmatig gelezen worden, namelijk De Ware Tijd (DWTonline.com) en Dagblad Suriname (DBSuriname.com). Onder Marokkaanse Nederlanders is Marokko.nl het meest populair, gevolgd door Yasmina.nl. Yasmina.nl is een lifestyle magazine gericht op islamitische vrouwen en onderdeel van Marokko.nl. Nederlands-Marokkaanse sites als Marokko.nl en Maroc.nl zijn vooral geliefd onder Marokkaanse jongeren vanwege de forums.

De Turkse doelgroep bezoekt niet vaak op Turkse Nederlanders gerichte sites. Zo is de site Lokum.nl de meest bezochte site in Nederland met slechts 18% gebruikers. Onder Antillianen staat Amigoe.com op nummer 1 van meest bezochte sites met 26% gebruikers. Opvallend is dat er twee sites steeds terugkomen in de lijst van meest bezochte sites onder de vier doelgroepen: Partypeeps2000.com en Funx.fm. Deze sites zijn erg populair onder zowel Marokkaanse, Turkse, Surinaamse als Antilliaanse jongeren. Partypeeps2000.com, ook wel bekend als PP2G, is een communitysite gericht op trendy stadsjongeren met dezelfde passie voor muziek (hiphop & R&B), kleding en uitgaan. De site bevat o.a. een uitgaansagenda, nieuws rond muziek, films en games, interviews en een forum. Ook kunnen gebruikers een eigen profielsite maken, wat de bezoekers veelvuldig doen. De site heeft meer dan 635.000 geregistreerde gebruikers (op 20 mei 2008) en is daarmee wel een stuk minder druk bezocht dan Hyves. Funx.fm is de website van het populaire radiostation FunX. FunX is het best beluisterde radiostation onder stadsjongeren tussen de 15 en 25 jaar en biedt luisteraars een brede mix van verschillende muziekstijlen (zoals raï, turkpop, latin, nederpop, hiphop, r&b, Surinaamse muziek, etc.). De site herbergt een FunX-community waar bezoekers een eigen profiel kunnen maken, een blog starten, nieuwsberichten lezen, filmpjes bekijken, een uitgaansagenda raadplegen en natuurlijk ontbreekt een forum ook hier niet.

Conclusie

Digitale media zijn alom aanwezig, ook binnen de multiculturele samenleving. Turkse en Marokkaanse Nederlanders hebben thuis minder vaak een computer met internetaansluiting staan dan autochtone Nederlanders, waardoor vooral Turken en Marokkanen van boven de 45 jaar minder gebruik maken van internet. Onder jongeren is er weinig verschil in de frequentie van internetgebruik merkbaar. Allochtone jongeren die thuis geen internet hebben, maken gebruik van computers op school of op het werk. Veelal bezoeken jongeren dezelfde sites, hoewel onder allochtone jongeren YouTube wat populairder is en onder autochtone jongeren Hyves en MSN. Ook bezoeken allochtone jongeren regelmatig sites die te maken hebben met hun eigen cultuur.

Bronnen:
Blanken, H. & Deuze, M. (2007). Pop-up. De botsing tussen oude en nieuwe media. Amsterdam: Uitgeverij Atlas.
CBS (2007). Telefoneren via internet neemt snel toe. Persbericht 1 november 2007. Voorburg: CBS.
CBS (2008). Vaardigheid Nederlandse internetter middelmatig. Webmagazine 3 maart 2008. Voorburg: CBS.
Connecting the Scene, info Partypeeps2000.com, geraadpleegd op 23 april 2008,
Motivaction (2007). Nieuwe Nederlanders zeer gehecht aan cultuurgebonden media. Persbericht 16 november 2007. Amsterdam: Motivaction.
Newrulez (2006). Jij en de media. Amsterdam: Newrulez.
Qrius (2008). Allochtone jongeren 2007. Amsterdam: Qrius.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2006). Digitale contacten en integratie van allochtone jongeren. In J. de Haan & C. van ’t Hof (red.), Jaarboek ICT en samenleving 2006: De digitale generatie (pag. 83-106). Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2007). Achterstand en afstand. Digitale vaardigheden van lager opgeleiden, ouderen, allochtonen en inactieven. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2008). Dagbladen, televisie en internet. In A. van den Broek & S. Keuzenkamp (red.), Het dagelijks leven van allochtone stedelingen (pag. 125-148). Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

 Dit factsheet is een verkorte versie van de uitgave Feiten en Cijfers: Je eigen wereld op het wereldwijde web van Mira Media. Download het hele rapport